Toen onderzoekers kantoormedewerkers observeerden om te zien hoelang het duurde voordat ze hun focus verlegden, was het gemiddelde resultaat drie minuten. Dit was in 2004. In 2016 werd het onderzoek herhaald en konden kantoormedewerkers zich slechts 40 seconden concentreren.

Onze hersenen hebben herstel nodig. Maar hoe pakken we dat aan? Individuen kunnen niet de volledige verantwoordelijkheid nemen – systemen en organisaties moeten ondersteunen en helpen, zegt hersenonderzoeker Sissela Nutley.

– Iedereen kan zich vinden in het feit dat er steeds meer digitale kanalen zijn om informatie uit te halen en hun aandacht tussen te schakelen. Dus zelfs als je als bedrijf de e-mailcultuur onder controle hebt, kun je in plaats daarvan vragen hebben verplaatst naar een chat, waar van je wordt verwacht dat je nog toegankelijker bent,” zegt Sissela Nutley, een onderzoeker in cognitieve neurowetenschappen aan het Karolinska Institutet.

Met een kortere focus worden we minder efficiënt. We geven prioriteit aan de eenvoudigere taken en vinden het moeilijker om aan de complexe en belangrijke taken te beginnen. Uiteindelijk krijgen we dingen niet gedaan, raken we meer gestrest omdat we niet kunnen leveren, maken we meer fouten en hebben we het gevoel dat de taak overweldigend is.
– We zijn minder goed in staat om dezelfde hoge normen te halen. Dit is de definitie van stress, dat de waargenomen eisen ons vermogen om eraan te voldoen overstijgen,” zegt Sissela Nutley.

“We worden overweldigd door indrukken, prikkels en verstoringen in ons dagelijks leven,” zegt Sissela Nutley. Vooral de komst van smartphones heeft het voor ons mogelijk gemaakt om constant vermaakt en verbonden te zijn. Weinig mensen hebben momenten zonder stimulatie van buitenaf, waardoor hun gedachten naar believen kunnen afdwalen. Maar deze momenten, die bekend staan als hersenrust, zijn een belangrijk onderdeel van ons herstel, zo blijkt uit onderzoek.

– Hersenrust betekent herstel voor de hersenen in een wakkere toestand. Het activeert delen van de hersenen die te maken hebben met het beheer van onze gedachten en emoties. Hier integreren we onze gedachten over onszelf met onze indrukken uit de omgeving. Het is ook in dit deel van de hersenen dat herinneringen en fantasieën over de toekomst worden verwerkt.

Hersenrust betekent herstel van de hersenen in waaktoestand.
– Sissela Nutley

Sissela Nutley legt uit dat hersenrust mensen in staat stelt een goede relatie met zichzelf en anderen te hebben, hun gedachten en emoties te beheersen, perspectieven te verkennen en denkpatronen in twijfel te trekken. “Veel mensen leven in onbalans, hebben te weinig herstel en misschien te weinig afwisseling in hun herstel,” benadrukt ze.
– We zien dat mensen over het algemeen te weinig voor zichzelf zorgen, onder andere door slaapgebrek en veel zittend gedrag.

Waarom is het dan zo moeilijk om te rusten als we moe zijn en te doen wat we eigenlijk zouden moeten doen? Een belangrijke verklaring is onze emotionele basisdrift, zegt Sissela Nutley.
– Nieuwsgierigheid bevredigen, beloningen krijgen en een gevoel van sociale verbondenheid zijn allemaal drijfveren die ons voortdrijven. Dit zijn drijfveren die evolutionair nuttig zijn geweest om te overleven en om te leren gevaar te vermijden.

Als gevolg daarvan voelen we een sterke behoefte om te onderzoeken wat er aan de hand is, proberen we te horen wat de fluisteraar zegt en lezen we onze sociale status in de groep. Bovendien zijn we bijzonder alert op gebeurtenissen die potentieel gevaarlijk voor ons zijn.
– We doen er vijf keer zo lang over om een angst te activeren als om na te denken of dit echt gevaarlijk is en die reactie te kalmeren. Op een werkplek gaat het vaak om sociale angsten, de angst om buitengesloten te worden en sociale status te verliezen.

– Dit is een belangrijke drijfveer voor ons. Uitgesloten worden van de roedel wordt evolutionair gezien geassocieerd met levensgevaar. Dus zoeken we naar signalen over onze sociale positie in de groep. We nemen kleine subtiele signalen, misschien onbedoeld, waar als bedreigingen van sociale uitsluiting. Als iemand anders in een vergadering aan het multitasken is en geen aandacht aan je besteedt, kan dat al een bedreigingsreactie oproepen.

Je gehoord, gezien en veilig voelen op het werk wordt daarom als een gezonde factor voor de hersenen gezien.
– Als mens zijn we erg belangrijk voor het welzijn van anderen, zowel op het werk als daarbuiten. Dit betekent dat we zowel elkaars beschermende factoren zijn als het goed gaat, maar ook risicofactoren als er conflicten, pesterijen en onduidelijke rollen zijn.

Om mentaal duurzaam te zijn, blijkt uit onderzoek dat we zeven basisbehoeften moeten vervullen. Naast hersenrust en goede relaties zijn dat slaap, beweging, chill time, activiteiten en focustijd. Onderzoekers spreken over het mentale bordenmodel, want net zoals we moeten eten uit de hele voedingscirkel, moeten we al onze basisbehoeften vervullen om mentaal gezond te zijn.

– Hoewel slaap en beweging de belangrijkste elementen zijn, zijn ze allemaal nodig voor ons welzijn. Hoeveel we van elk onderdeel nodig hebben is individueel. Als je een zeer actieve baan hebt waarbij je je lichaam veel beweegt, kan er een grotere behoefte zijn aan herstel met rust. Als je een cognitief veeleisende baan hebt, kan hersenrust of lichaamsbeweging bijzonder belangrijk zijn. Er moet een balans zijn tussen de verschillende onderdelen,” zegt Sissela Nutley.

Ze benadrukt dat de volledige verantwoordelijkheid om aan deze behoeften te voldoen niet alleen op de schouders van het individu kan worden gelegd, omdat veel van de uitdagingen liggen op wat zij het systeemniveau noemt.

– De reden waarom we ons overbelast en overprikkeld voelen en weinig herstel krijgen, kan liggen in de manier waarop we de communicatie op de werkplek organiseren en in de vergadercultuur. Zijn er vergaderingen van 60 minuten voorgeprogrammeerd in de agenda of 55 minuten zodat je even tijd hebt voor een pauze?

De werkplek moet helpen om de zeven basisbehoeften die essentieel zijn voor het herstel van de hersenen veilig te stellen. Sissela Nutley heeft het over aandachts- of focushygiëne. Dit kan inhouden dat je meldingen verwijdert, tijden instelt waarop je niet beschikbaar bent en de toegang tot werkmails en andere zaken buiten werktijd beperkt.

– We moeten helpen om hekken rond onze aandacht te bouwen. Het ontvangen van een e-mail ’s avonds laat kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat we later in slaap vallen en die zo belangrijke rust niet krijgen.

Er wordt veel gepraat over individuele behoeften, zegt Sissela Nutley, maar als het aankomt op onze meer fundamentele behoeften, toont onderzoek aan dat wij mensen erg op elkaar lijken.

– Op groepsniveau toont onderzoek aan dat iedereen baat heeft bij een pauze. Als organisatie moet je dingen ondersteunen waar iedereen zich goed bij voelt. Helaas ontbreekt het daar nogal eens aan…

DE ZEVEN BASISBEHOEFTEN VAN DE HERSENEN

  1. Bewegen
    Stimuleer beweging tijdens werktijd, zoals wandelbijeenkomsten en bewegingspauzes.
  2. Slaap
    Beperk communicatie buiten werktijd.
  3. Hersenrust
    Creëer omstandigheden voor hersenrust gedurende de dag, momenten zonder externe stimulatie. Misschien meditatie tijdens de lunch?
  4. Relaties
    Creëer psychologische veiligheid en een werkplek waar iedereen zich gehoord en gezien voelt.
  5. Activiteiten
    Iets doen wat we zinvol vinden is gezond voor onze geestelijke gezondheid. Doe activiteiten die een gevoel van erbij horen en trots creëren,
    zoals betrokkenheid bij een belangrijke sociale kwestie.
  6. Tijd voor focus
    Trek tijd uit voor een diepe focus, bij voorkeur ’s ochtends. Plan in plaats daarvan vergaderingen in de middag. Spreek een chat- en e-mailcultuur
    af op basis van toegankelijkheidsbehoeften, maar houd rekening met focustijd.
  7. Chill-tijd- Pauzes
    Zorg voor vergadertijden die ruimte laten voor pauzes. Moedig pauzes aan en zorg voor mogelijkheden om ze regelmatig te nemen op het werk.

Bron: Sissela Nutley en het boek Hälsosegrar – de wetenschappelijke weg naar een gezonder leven.